"PROJEKT REWALORYZACJI ZABYTKOWEGO PARKU W MAŁSZEWKU Z UWZGLĘDNIENIEM OCHRONY SIEDLISKA GRĄDU SUBKONTYNENTALNEGO Tilio cordatae-Carpinetum betuli"

Ten projekt jest dla nas tak ważny, iż postanowiliśmy do niego nawiązać w nazwie naszej Fundacji.  Zdecydowaliśmy się, w Małszewku zorganizowac otwarty park, by popularyzować ideę odpowiedzialnych relacji i postaw pomiędzy człowiekiem i przyrodą. 
Celem projektu jest przywrócenie parkowi jego funkcji zapewniając jednocześnie należytą ochronę ornitologiczną i botaniczną szczególnie cennemu i chronionemu siedlisku grądu subkontynentalnego jakie znajduje się na jego terenie. Opracowanie projektu powierzone zostało zespołowi wybitnych specjalistów posiadających ogromną wiedzę z zakresu architektury krajobrazu, historii zabytkowych parków i ochrony środowiska. Nad projektem czuwa naturalnie Wojewódzki Konserwator Zabytków. 

Zachęcamy do śledzenia nasego BLOGa na którym informować będziemy o postępach w projekcie.

Historia folwarku i założenia parkowego

Małszewko to dawne założenie dworsko-parkowe, położone na północnym brzegu jeziora Małszeweckiego przy szosie Pasym – Dźwierzuty. Jest to jeden z najstarszych majątków o proweniencji średniowiecznej. Pierwsza wzmianka nastąpiła w 1401 roku z racji lokacji na prawie chełmińskim dokonanej przez Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego Konrada von Jungingena dla Piotra Hejne. Majątek zajmował powierzchnię 60 włók (ponad 1000ha).


Według informacji w 1782 roku dwór i wieś szlachecka liczyła 31 dymów. W 1818 roku wieś i majątek liczy 45 dymów i 194 mieszkańców. Według spisu z 1939 roku Małszewko zamieszkiwało 364 osób. Ok. 1900 roku majątek zajmował powierzchnię 1546 ha i stanowił własność Juliusza von Quesa. Od 1910 roku do 1945 roku majątek stanowił własność rodziny von Golz. Żona ówczesnego właściciela, aktorka, była znana z zamiłowania do sztuki i kreacji przestrzeni i prawdopodobnie miała duży wpływ również na wygląd parku. Założenie dworsko-parkowe założone zostało na planie nieregularnego wieloboku. Dominantę stanowił dwór, posadowiony na niewielkiej wyniosłości, usytuowany centralnie, scalający cały układ przestrzenny. Dwór przebudowany został w około 1966 roku i pozbawiony architektonicznych detali, przez co utracił cechy stylowe, obecnie znajduje się w stanie ruiny.


 Park zachowany w historycznych granicach. Pierwotnie założenie ukształtowane zostało w przybliżeniu w kształcie litery „L”. Był to park krajobrazowy, połączony z ogrodem użytkowym, o stosunkowo prostej, statycznej kompozycji bez elementów dynamicznych. Przed dworem usytuowana została (obecnie mało czytelna, zarośnięta) polana zamknięta z jednej strony szpalerem lipowym. Układ ścieżek w parku prowadzony był łagodnymi łukami i swobodnymi liniami. Granice parku obsadzone były nasadzeniami granicznymi. W części użytkowej parku znajdował się niewielki staw (obecnie zlikwidowany). Drugi staw znajdował się w części gospodarczej założenia, na przeciwko wjazdu znajdującego się między parkiem a spichlerzem. Przy jego brzegu rozpoczynała się aleja dojazdowa do dworu. Sąsiedztwo jeziora oraz ukształtowanie terenu pozwalały na liczne powiązania i otwarcia widokowe z otaczającym krajobrazem. O kształtowanej formie parku świadczy również dobór drzew liściastych m.in. buk forma czerwona, czy iglastych - sosna wejmutka. Wiadomo natomiast, że znajdowały się również egzemplarze sosny czarnej i świerka kłującego w formie srebrzystej. Kompozycja parku oparta została na powiązaniu widokowym dwór – jezioro. Park przydworski w Małszewku stanowi klasyczny przykład parku nadjeziornego.


Założenie dworsko-parkowe założone zostało na planie nieregularnego wieloboku. Park zachowany w historycznych granicach. Pierwotnie założenie ukształtowane zostało w przybliżeniu w kształcie litery „L”. Był to park krajobrazowy, połączony z ogrodem użytkowym, o stosunkowo prostej, statycznej kompozycji bez elementów dynamicznych. Przed dworem usytuowana została (obecnie mało czytelna, zarośnięta) polana zamknięta z jednej strony szpalerem lipowym. Układ ścieżek w parku prowadzony był łagodnymi łukami i swobodnymi liniami. Granice parku obsadzone były nasadzeniami granicznymi. W części użytkowej parku znajdował się niewielki staw (obecnie zlikwidowany). Drugi staw znajdował się w części gospodarczej założenia, na przeciwko wjazdu znajdującego się między parkiem a spichlerzem. Przy jego brzegu rozpoczynała się aleja dojazdowa do dworu. Sąsiedztwo jeziora oraz ukształtowanie terenu pozwalały na liczne powiązania i otwarcia widokowe z otaczającym krajobrazem. O kształtowanej formie parku świadczy również dobór drzew liściastych m.in. buk forma czerwona, czy iglastych - sosna wejmutka. Wiadomo natomiast, że znajdowały się również egzemplarze sosny czarnej i świerka kłującego w formie srebrzystej. Kompozycja parku oparta została na powiązaniu widokowym dwór – jezioro. Park przydworski w Małszewku stanowi klasyczny przykład parku nadjeziornego.


Wśród istniejącego drzewostanu można wyróżnić pozostałości dawnej obwodnicy parku, komponowanych grup drzew czy nasadzeń granicznych. Na skutek zaniedbań nieczytelne są wnętrza parkowe, tarasy, ścieżki parkowe, otwarcia i osie widokowe w kierunku jeziora, spichlerza, wnętrz parkowych oraz najcenniejszego starodrzewu. Wiąże się to zarówno z brakiem właściwej opieki i zarośnięciem parku, jak również ze zmianami w jego kształcie i zmianą funkcjonalności niektórych układów komunikacyjnych. Poza ruinami dawnej lodowni w parku brak jest śladów historycznej małej architektury.
Od chwili zamknięcia PGRu, co miało miejsce 25 lat temu park zarastał. W sumie to można powiedzieć, że mu to posłużyło bo przestał być parkiem "maszynowym" dla kombajnów. Od tego czasu nawet o cenne drzewa nikt nie dbał bo to teren poza obszarem miejskim i nie zagrażał przechodniom. Park porastają samosiewy podrastając cenne drzewa i zacieniają runo. Mimo, że występują tam 23 gatunki drzew to trzy z nich (klon, lipa i jesion) stanowią dziś 49% wszystkich drzew. Pierwsze prace przewidziane w terenie to częściowa trzebież i wycinka. Wycinka będzie dotyczyła drzew chorych oraz gatunków, które zdominowały park. Projekt przewiduje dosadzenie około 6,5 tys roślin w tym 284 drzewa.   

Poniżej kilka ujęć parku.
Przytoczono fragmenty historii obiektu stanowiące część dokumentacji projektowej autorstwa Wiktor Knercer, Urszula Knercer, Marta Akincza i dokumentacji obiektu zgromadzonej w WUOZ w Olsztynie.

STARE JABŁONIE

Stopniowo z naszych krajobrazów znikają stare, przydomowe sady a wraz z nimi - tradycyjne gatunki jabłoni. Jabłka zawsze były najpopularniejszym polskim owocem, który uprawiano w dziesiątkach odmian. Z jabłek przyrządzano nie tylko szarlotki, nadzienia do strudli, naleśników i drobiu, ale także ozdabiano nimi jadalnie i zawieszano na bożonarodzeniowych choinkach. 
Zauroczeni smakiem słodkich koszteli, antonówek, szarej renety i rajskich jabłuszek, postanowiliśmy, wraz z zaprzyjaźnionymi sadownikami, przygotować szczepki starych odmian jabłoni. W tym roku spodziewamy się pierwszych owoców.
UWAGA: 
Drzewka, będą niebawem ponownie dostępne. Jeśli chcesz, ocalić smaki swojego dzieciństwa, skontaktuj się z nami. 


NAJSTARSZY LILAK (Syringa) NA SASKIEJ KĘPIE








To ostatni z 12 krzewów lilaka jaki w 1938r. został posadzony przy jednej z posesji. Od kilku lat wraz z mieszkańczami domu, przed którym rośnie to "drzewo" dokonujemy podstawowych i okresowych zabiegów pielęgnacyjnych. W pracach wspomaga nas lokalny architekt krajobrazu. Z powodu mocno pochylonej postaci stosujemy podparcia oraz cięcia odciązające koronę. Dbamy o właściwe odżywienie krzewu, wycinamy przekwitłe kwiatostany, przemarznięte gałęzie po zimie i utrzymujemy jego rzadko spotykaną drzewiastą postać. W podzięce lilak wspaniale kwitnie na fioletowo-różowo (zdjęcie z 2016r. obok) a spacerowicze robią pod nim zdjęcia bo sięga hen ponad ogrodzenie. Jego wysokość ograniczamy do 6m. Maksymalna wysokość jaką lilaki osągają to nawet 7m. Lilaki dożywają 200 lat. Dajmy szansę i temu.

Copyright ©2017 Fundacja Park OdNowa, All Rights Reserved. 
KRS 0000668029

free website
built with
kopage